Opatrunek gipsowy, założenie gipsu, orteza, tutor :: ORTOPEDA TRAUMATOLOG MEDYCYNA SPORTOWA ::

Ortopedia

Czy unieruchomienie gipsowe jest konieczne i bezpieczne?

Czy leczenie uszkodzeń skrętnych stawów musi być prowadzone w opatrunku gipsowym? Gips wcale nie jest obligatoryjny. Można go zastąpić np.: stabilizatorem, ortezą, itp. To znaczy unieruchomieniem zdejmowanym na przykład do ćwiczeń i fizykoterapii.

Założenie okrężnego gipsu nie pozwala na oddziaływanie na tkanki okołostawowe i sam staw. Jest to leczenie bierne (upływa tylko czas) - nie można mobilizować tkanek, zapobiegać zrostom, rozciągać elementy przykurczające się, wzmacniać i stymulować mięśnie, które ulegają zanikowi podczas unieruchomienia, itd. Ruch powierzchni stawowych pozwala na lepsze odżywienie chrząstki i w większości urazów kolana jest on dopuszczalny w pewnym zkresie nie nadwyrężającym uszkodzonych struktur (np. zakres ruchu 10-90 stopni przy uszkodzeniach łąkotek).

W przypadku naciągnięcia np. więzadeł pobocznych (uszkodzenie I stopnia, bez naruszenia struktury więzadła) wystarczy ochrona przez 7-10 dni do ustąpienia bólu i wysięku. W przypadku uszkodzeń II stopnia (rozerwanie
30-40% więzadeł) lub III stopnia (całkowite, wyraźnie dodatnie testy niestabilności) - czas niezbędny do wytworzenia się blizny kolagenowej wynosi 3 tygodnie. Później jeszcze czas modelowania się tej blizny - kolejne 3 tygodnie.
Dlatego unieruchomienie np. w gipsie na 2 tygodnie pozbawione jest logicznego uzasadnienia (w I. stopniu nie jest konieczne, w II i III stopniu zaś jest za krótkotrwałe).

Najczęściej, gdy nie ma cech całkowitego uszkodzenia więzadeł lub jest podejrzenie uszkodzenia przytorebkowego łąkotki - stosuje się unieruchomienie przez 4-6 tygodni. Unieruchomienie dłuższe niż 8 tygodni może doprowadzić
do tzw. artrofibrozy (włóknistego zesztywnienia stawu).

Bardzo często, gdy w ciągu 8-10 tygodni nie osiągnie sę zakresu zgięcia ok. 100 stopni, dochodzi do powstania blizn włóknistych w zachyłku nadrzepkowym (organizacja krwiaka), które wymagają usunięcia artroskopowego (artroliza).

W przypadku złamań w obrębie kończyny dolnej (np. złamanie trójkostkowe goleni - leczone zachowawczo) unieruchomienie kolana czasem przekracza 8-10 tygodni, ale nie dochodzi do jego zesztywnienia, ponieważ nie ma w nim krwiaka.

Bardzo ważnym elementem przy unieruchomieniu kończyny dolnej jest profilaktyka przeciwzakrzepowa.
Brak pracy tzw. pompy mięśniowej wspomagającej odpływ krwi z kończyny może prowadzić do zastoju żylnego, następnie agregacji krwinek przy ścianie naczynia i powstania skrzeplin. Może rozwinąć się obraz zakrzepicy żylnej lub, gdy fragmenty skrzepu oderwą się i powędrują do płuc - powstaje zatorowość płucna.
A jest to choroba bezpośrednio zagrażająca życiu!

Jestem zwolennnikiem leczenia funkcjonalnego z unieruchomieniem względnym (orteza) obowiązkowo z profilaktyką przeciwzakrzepową. Na założenie gipsu okrężnego w obrębie kolana (tzw. tutor) decyduję się bardzo rzadko i tylko
w szczególnych okolicznościach (np. złamanie rzepki bez przemieszczenia).

dr n. med. Robert Świerczyński

Konsultacje w zakresie ortopedii
i traumatologii sportowej oraz medycyny sportowej. Poradnia leczenia urazów sportowych, poradnia wad postawy i zaburzeń okresu dorastania oraz poradnia podiatryczna (leczenia
problemów stóp).

Absolwent Akademii Medycznej w Warszawie (1988), wieloletni asystent Kliniki Ortopedycznej prof. A. Dziaka w Warszawie. Lekarz ortopeda z drugim stopniem specjalizacji w zakresie medycyny sportowej, ortopedii i traumatologii.
Specjalizuje się w diagnostyce i leczeniu urazów sportowych, operacyjnej korekcji deformacji paluchów koślawych (MORO), doleczanych metodą bezgipsową,
artroskopowej rekonstrukcji więzadeł stawu kolanowego, skokowego i ramiennego.
Uczestnik wielu kongresów i kursów w kraju i za granicą. Członek ISAKOS (International Society of Arthroscopy, Knee Suergery and Orthopaedic Sports Medicine), ESSKA (European Society of Sports Traumatology, Knee Surgery and Arthroscopy), AOFAS (American Orthopaedic of Foot and Ankle Society), PTTS (Polskie Towarzystwo Traumatologii Sportowej), PTMS (Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej).
Wykładowca dla studentów i lekarzy szczególnie w dziedzinie patologii ścięgna Achillesa, stawu skokowego, artroskopowej, rekonstrukcyjnej chirurgii stawów. Autor licznych prac naukowych. Współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Traumatologii Sportowej.

Ostatnia aktualizacja: roku
Copyright © dr n. med. Robert Świerczyński	&
	projekt, wykonanie, opieka techniczna piotrK 2003 PERITUS Bydgoszcz, ul. Warszawska 15/1 tel.: (52) 345 67 61 lub (52) 325 46 30, kom. 602 704 115